Å skriva på ein måte som ingen KI/LLM kunne ha gjort, er det same som å skriva originalt eller særeige. Eg las ein gong eit intervju, eg trur det var med Roy Jacobsen, der han sa noko slikt som at du ikkje måtte skriva den fyrste tingen som fall deg inn. Men det er nett det språkmodellane gjer. Dei skriv det som verkar mest sannsynleg. Dersom dei ikkje kan gjera dette, vil heilskapen kollapsa til meiningslaust vås. Eller snarare kan ein seia at det vil verta meir tydeleg at heilskapen berre er meiningslaust vås. Difor kan dei ikkje vera originale. Stundom kan dei kanskje skapa absurde samanstillingar, og tilfeldigvis absurde på ein slåande måte, men det er tilfeldig. Dei kan ikkje gjera det på kommando. Og då kan ein like gjerne skriva sjølv.
-
Romanskriving
Å skriva ein roman for meg, når det verkeleg tek til å funka, er som å spela på eit instrument eg lagar sjølv. Ei form for gehør kjem inn, eg lyttar meg framover, ikkje berre etter ordlyd og setningsrytme, men etter andre større og mindre strukturar i teksten, tone, stemning, balanse, ikkje alltid dei same ved kvar gjennomskriving. Til slutt er det som om fleire ulike hjernar har arbeidd med dei same orda.
-
Dumt når me er døde
Korleis bør me prioritera tida vår? Kva bør me gjera, og kva bør me lata vera? Ei enkel prøve me kan nytta er å spørja oss sjølve om det me driv med nett no vil sjå utruleg dumt ut når me er døde.
-
Ferdigtygde synspunkt
Ofte kan eg kjenna at ferdigtygde synspunkt i liten grad interesserer meg, men mange har desse, og flaggar dei i tide og utide. Slike synspunkt kan ein ta frå folk ein av ulike grunnar identifiserer seg med, og ein treng ikkje å skaffa seg grunnleggjande kunnskap om kvifor desse synspunkta eventuelt kan vera riktige. Det er heller ikkje sikkert at dei ein tek det frå har denne kunnskapen, men det er i praksis heller ikkje viktig, så lenge ein kan høyra til i den rette gruppa.
Det er lett å hamna i eit landskap der samtale, diskusjon og debatt er vanskeleg å skilja frå einannan.
Korleis får me genuine og verdifulle samtalar, der ein stiller seg saman om ei felles undring, eit ynskje om å nærma seg innsikt kring eit tema? Det skjer nok lettast andlet til andlet, i eit format der ein ikkje aktivt prøver å misforstå kvarandre, men desse situasjonane synest det å verta færre av, medan stadig fleire formar meiningane og samtalestilen sin ut frå ei digital offentlegheit der merksemd er valuta.
-
Hypotetisk kunnskap
Sveitsiske forskarar lurer på om nokre av gassplanetane i solsystemet vårt, Uranus og Neptun, eigentleg er steinplanetar.
Her trur ein at ein veit noko om verda, og så syner det seg at ein berre ikkje har sjekka kor god empirien eigentleg er. No som dei fyrst stiller dette spørsmålet, tenkjer eg på det eg tidlegare har lese om korleis solsystemet vart til, og det verkar slett ikkje usannsynleg at det finst ein del stein i desse planetane, sidan heile sulamitten kjem frå den same førplanetariske skiva med materie.
Ikkje at det er fyrste gongen det eg trudde var grunnleggande kunnskap vert utfordra, men det interesserer meg korleis vaklevorne hypotesar vert til allmennkunnskap på denne måten.
-
Kjensler og tekstmeldingar
Det er nokre år sidan det brått gjekk opp for folk flest at ungdommar hadde teke til å synast at det verkar surt å nytta punktum i SMS og direktemeldingar. Anten det, eller så var det altfor «care», altså at ein vert lesen som ukul fordi ein bryr seg for mykje om grammatikk.
Dessutan får eg kjensla av at det verkar surt å ikkje nytta smilefjes, og det skal ikkje vera kva som helst smilefjes, ikkje det vanlege smilefjeset, som kan tolkast som passiv-aggressivt, men det smilefjeset med lukka augo og raude kinn, det er liksom det ekte smilefjeset.
Kvifor er det då ikkje «care» å nytta smilefjes og å bry seg så mykje om å nytta akkurat korrekt smilefjes? Vel, det er fordi du anstrenger deg for å gi mottakaren ei god kjensle (implisitt: ingen får ei god kjensle av korrekt grammatikk).
Ein kan nok vera ein slik som skriv med korrekt teiknsetjing og aldri nyttar smilefjes, men har du fyrst falle uti og nytta smilefjes ein gong, så vil det merkast dersom du ikkje nyttar det neste gong. Det vert som å smila til nokon du møter, og deretter ikkje gjera det lenger.
Vidare verkar det å vera etablert at ein i SMS-språket nyttar sterkare positive ord. Ein kan ikkje berre seia at noko er ok, men ein må seia at det er supert, konge eller heilt glimrande. Det er heller ikkje «care», av same grunn som at smilefjes ikkje er det. Rett nok er det litt «care» å bry seg om kva slags nye normer tenåringar finn på, men det går ikkje an å bry seg så mykje om det som dei gjer sjølve.
-
Sketsjar
Eg har alltid vore oppteken av humor på film og fjernsyn, og særleg sketsjar. I eit sterkt barndomsminne ser eg ein sketsj på TV, men får ikkje sett slutten fordi eg må gå og legga meg. Sketsjen handlar om nokre forkomne folk som sit i ein livbåt på ope hav og ventar på å bli redda. Etter kvart vert dei desperate etter noko å eta.
Morgonen etter spurde eg dei vaksne om sluttpoenget i sketsjen. Det var at då det endeleg kom ein båt, hadde dei ete armane sine, og greidde dermed ikkje å vinka for å bli redda. Ja, det ville ha vore morosamt å sjå, tenkte eg.
Som barn drøymde eg om å laga og spela i sketsjar. Det er eit elegant format der humoren er meir reindyrka og konsentrert, men det er nok også det vanskelegaste formatet å få til, utan at eg nokon gong har forsøkt, men eg har sett svært få verkeleg gode sketsjar, og nesten alle er engelske.